Lèi t¾t
Nương sắn nhà Khùn giáp bìa rừng, muốn sang phải đi
qua sân xí nghiệp Bánh kẹo, lúc nào cũng thơm khé mùi mật mía. Đấy là lối tắt.
Xí nghiệp sơ tán về, mở lối đi vòng sau hàng rào cho nhà nó rồi, nhưng mấy ai đi.
Khùn lại càng không.
* Nghỉ
hưu theo nghị định 132/ 2007NĐ-CP
Cái lối
tắt ấy vô hình đưa dẫn thằng Khùn dần thành con người khác, khác nhiều trai bản
láu tháu cùng lứa; tuy nó cũng từng tin các anh chị tay thoăn thoắt bên bàn chế
biến bánh kẹo phải bịt mồm để không ăn vụng được!.Buổi tối, Khùn hay đứng lặng nhìn vào xí nghiệp, từng căn phòng
nhỏ thưng phên loi, tấp giấy dầu, lủng lẳng treo ngọn đèn đội nón, hắt ánh sáng
vàng nhợt xuống những khuôn mặt rạng rỡ khi say sưa tập hát, khi cặm cụi đọc sách,
rồi bất chợt nhìn về phía bản mình chìm trong màn đêm nhờ nhờ sương, không ánh đèn
nào le lói, vừa thấy lòng buồn rượi, vừa trào dâng một niềm khao khát mơ hồ.
Đấy là
chuyện ngày xưa, chứ bây giờ, ông Khùn về bản với vị thế đã mãn nguyện, cứ như
là mơ vậy.
Mới rồi chi bộ khoác vào vai ông trách nhiệm bí thư, dẫu
ông từ chối thực lòng. Biết mình, vốn là trai bản làm nương, may được tuyển dụng,
phát triển dần thành cán bộ, quá nửa thời gian công tác là đi học, hết bổ túc công
nông lại đại học tại chức, chưa xong quản trị kinh doanh lại đã cao cấp lý luận
còn thì chung thân làm phó cho đến giờ về nghỉ 132*, chẳng phải quyết việc gì hệ
trọng. Mà bản ông bây giờ là bản thuộc phường chứ bỡn à, trình độ như giời. Này
nhá, đôi ba đại tá, suốt ngày ngồi cờ tướng, lương cao, không tham chính thôi chứ
“đý đuận”đầy mình, soi chỗ nào, chết chỗ ấy. Lại mấy “hảo hán” vừa được đặc xá
ngày quốc khánh, kéo nhau đến nhà trưởng bản, tiếng là trình diện, chứ đòi đất,
đòi công ăn viêc làm là chính …Rồi mấy con nghiện, thà giắt trong người vài tép
để vào trại giam còn sướng hơn đi cai nghiện cộng đồng….Trưởng bản đến xin ý kiến
ông mà mặt mày tái dại.
- Hay là tôi làm đơn xin từ chức mình nhé!
Ông quay nghiêng, ôm vai vợ, lắc nhẹ, chẳng thấy động đậy
gì, như mac-no-canh úp sát tường. Bàn tay ông rờ rẫm khuôn mặt bà xương xương, lành
lạnh, một bên má nhoè nước. Ông thở dài,
lồm cồm trở dậy, ra bàn trà, quơ cái điếu ục. Thuần thục như máy, ông ghé nghiêng
xì bã, thong thả vê mồi thuốc bằng quả táo, nhét vào nõ, bắn hai hơi mới cháy hết.
Nhắp và nhả cục bã xỉ phọt tung lên, rất gọn. Rồi ông rít. Chiếc điếu sôi lên,
nước lồng lộn trong ống, nghe trầm đục, còn ông khoan thai ngửa cổ lên trần nhà
phả khói, cười.
Không cười sao được, mỗi khi nhớ buổi chiều chạng vạng
xưa ấy. Cái thằng Khùn vừa từ nương sắn đi xuống, cởi phăng quần áo, ào xuống
suối, thì nghe phía dưới, chỗ trại lợn xí nghiệp có tiếng kêu thất thanh rất
khiếp đảm. Nó vơ vội con dao, nhào ngay xuống. Cô gái ướt sũng, hớt hải chạy ngược
lên, ngã dúi dụi, đâm sầm vào nó, như gặp đấng cứu tinh, ôm chặt, thở không ra
hơi, ú ớ chỉ về phía trại lợn đã bị đổ sập và lũ lợn choai kêu inh ỏi. Một ông
lợn lòi, to như nghé, đang cỡi lưng lợn nhà rất dũng mãnh. Thì ra là mày, mấy hôm
nay xuống phá nương sắn, Khùn rình mãi chưa gặp đây. Chắc là đánh hơi thấy mùi ả
lợn nái xí nghiệp đang kỳ động hớn, nên liều mạng xông vào chứ gì? Chắc là chỉ mấy
cái hục, chiếc chuồng tre đổ gục, lợn chạy tán loạn làm cô gái thất kinh, mặt cắt
không còn giọt máu. Giờ thì ông lợn yên trí làm phận sự bản năng, không thèm biết
ở đằng xa có đôi trai gái, cũng đang ôm chặt nhau chỉ vì sợ hãi. Khi dưới ngực chàng
cảm thấy một vồng căng mềm, âm ấm ép sát mà run rẩy, thì nàng cũng giật thót người,
phần bụng dưới có gì nóng giẫy truồi truội. Hốt hoảng, buông vội nhau ra, nàng chạy
về văn phòng, chàng vọt lên chỗ đôi lợn còn đang quấn nhau mụ mị, Chờ đôi chân
trước con lợn lòi vừa hạ từ lưng ả nái xuống đất, chàng lẹ làng vung dao phập
xuống gáy nó, nhanh như tia chớp. Một tiếng oéc oan nghiệt như xé trời rống lên,
máu phun toé như nước ống vỡ. Loạng choạng rồi đổ vật ra vũng máu, cái mõm ông
lợn lòi còn nghểnh lên, nhe đôi nanh dữ tợn giật giật không ngớt. Mặc, một tay chàng
lòn dưới háng nó, tay kia xẻo phăng ngay cục đực, vừa tủm tỉm cười, dù sao thì
ngài cũng đã hành sự xong rồi; có đứa nối dõi rồi, đừng oán gì tôi nhớ! Cũng vừa
lúc mọi người trong xí nghiệp ào ào chạy ra, trầm trồ bàn tán ngậu xị.
Tối ấy, cả bản, cả xí nghiệp tập trung ở nhà trưởng bản
uống rượu với thịt lợn rừng luộc rải từng mô trên những tầu lá chuối xanh, vui
lắm. Các cô gái bản duyên dáng được dịp trổ tài giã chằm chéo, vừa khéo mời khách
uống. Trưởng bản là bố Khùn mà. Nhận nhau làm anh em nhá. Thái đen, Thái trắng,
Thái Bình.,.. Hàng nghìn lý do để được uống với nhau, Say nghiêng ngả. Chỉ hai
người bâng khuâng, không say rượu, mà…lâng lâng say, rạo rực, chẳng ai bảo ai, đều
lẳng lặng rời cuộc vui, bỏ lại đằng sau tiếng cười râm ran, lẫn trộn tiếng Thái,
tiếng Kinh ngòng ngọng, meo méo, vui vui…, Như có mắt dưới chân dẫn đường trong đêm trăng
bàng bạc, nàng đến nơi ban chiều bị hồn xiêu phách lạc. Tần ngần nhớ lại lúc hoàn
hồn, bất giác đưa tay xoa vồng ngực thanh tân, lần đầu tiên dựa vào cơ thể đàn ông
rắn chắc như cột đá. Cơn gió thoảng làm nàng rùng mình, nóng bừng mặt như bị ai
nhìn trộm. Phải, đó là cái nhìn nảy lửa của Khùn từ tít đằng xa. Chàng ào đến và
quay cuồng như gió lốc. Mấy ngày sau, líu líu trước giám đốc xí nghiệp, chàng
nhận hết lỗi, chỉ mong được lấy nàng làm vợ. Khùn có biết đâu, nàng là cháu ruột của trưởng ty chủ quản mới xuống xí nghiệp
cho quen việc rồi sẽ về ngồi văn phòng tỉnh. Nàng cũng đâu biết người mình trót
trao thân, to cao, đẹp trai đã bỏ học từ năm lớp bốn, còn mấy tháng nữa mới đủ
tuổi kết hôn, kém nàng đúng nửa giáp.
Ông có đủ cả, tài, danh, vợ ngoan, con khôn đã hạ cánh
an toàn lại bỗng dưng mua dây chằng cổ vậy. Ừ, đành vậy, nhưng mình đâu là đàn ông
để hiểu nỗi khát khao dòng tộc. Cả họ Bạc quyền quý ở bản này chỉ còn mình thằng Phúc thôi, mà bố nó,
em tôi đã thiệt phận lâu rồi. Nó phải nên người! Hu Hu... Ông nấc lên, đôi vai
rung từng đợt, rũ xuống như đứa trẻ.
Bà cựa mình, nhỏm ngồi dậy, dựa tường cho đỡ mỏi lưng,
cố nín không đẻ nước mắt dào ra. Thương ông quặn lòng. Hơn ba mươi năm ăn ở với
nhau, giời cho hai mặt con giỏi giang, thành đạt, chớ hề ai nhe thấy ông bà tiếng
bấc, tiếng chì Lương lậu, chi tiêu, tiền khóc, tiền cười một tay bà lo liệu, nhiều
no, ít đủ. Họ hàng hai bên nội ngoại hay lấy gia đình ông bà làm gương, rể hiền,
dâu thảo răn dạy cháu con. Cứ ngỡ là đã trọn vẹn, viên mãn lắm rồi, thì dạo này,
thấy ông hay trăn trở về nguồn cội. Thi thoảng còn phàn nàn bà không về nghỉ chế
độ sớm hơn để rặn ra thằng nối dõi, giữ ngôi nhà thờ tổ tông, chứ hai con vịt
giời theo chồng phới về xuôi cả bốn.
Tôi biết,
cái gien họ nhà tôi, được mỗi cái đẹp mã, thằng cháu Phúc cũng thế, thi cao đẳng
Sơn La còn giẫm vỏ chuối, đỗ trường nào được? Tôi về, gánh cái bí thư bản, cũng
là tạo thêm vây, đưa dần nó vào nguồn; đặt được đít vào cái ghế nào đấy, rồi tại
chức, vừa học vừa làm, dăm năm nữa, bèo cũng được chức trưởng phó ban ngành của
xã, chẳng hơn đứt mấy đứa chính quy, bằng
khá giỏi, ấn tiền tấn chắc gì đã có việc. Ông nói thế, thì tôi biết thế,
nhưng cứ suốt ngày liêng biêng rượu, khuya khoắt mới lần về nhiễu, tôi không chịu
được. Ơ hay nhỉ, không quâý vợ mình thì quấy ai? Chả bù cho vợ con người ta
khuya mấy cũng đợi dìu chồng về, liêu xiêu nôn oẹ càng vui.
Lúc đầu, bà cố chịu. Nhưng, hình như ông cố tình uống
cho say, không tối nào không say. Như say thì quên đi được thằng đàn ông đang
quằn quại trong ông. Bà giận, nói thì ông lại tu tu khóc như con trẻ. Thà như
thế bà còn cố chịu được. Nhưng vài tuần nay, bà hoảng. Ông không say nữa, thậm
chí, vứt luôn cả cái điếu ục, là bạn tri kỷ mấy mươi năm, nói để bảo vệ lá phổi.
Tiến bộ thế. Lại còn ra hiệu nha khoa, cà răng trắng nhởn…Lúc nào đi ra ngoài quần
áo cũng phẳng phiu, thơm tho, soi gương, vuốt tóc.. nghi lắm. Lại bỗng yêu chiều
bà thái quá. Tối nào, có Đảng trong cuộc
sống hôm nay thì hết chương trình, còn nói chung là hết thời sự cũng tắt điện,
bồng bà vào giường, ôm ôm, xoa xoa làm bà xấu hổ đỏ lưng ( vì ông vỗ vỗ), Triệu
chứng rồi. Ngăn chặn ngay, bà nghĩ thế và điện đàm luôn với hai cô con gái. Đồ
nỡm, chúng còn cười cười, mợ chẳng giữ được ba đâu, còi to cho vượt, mợ à; cái
vấn đề là điều tiết, dừng đúng chỗ, đỗ đúng bến, đừng để hậu quả mà thôi. Con với
cái, láo thế cơ chứ!
Bà khẽ gỡ cánh tay ông vẫn còn săn chắc quàng qua người
bà, lẻn ngồi dậy, nhìn ông vô tư nhai răng ọ ẹ như trẻ nhỏ, rồi xoay người nằm
ngữa ngáy pho pho. Thân thương quá chừng. Khuôn mặt ông đầy đặn, vầng trán nở
nang xoà xuống lọn tóc quăn mới điểm vài ba sợi bạc. Đôi môi đầy tham lam khi
quấn quýt với bà đấy, lúc ngủ, nom như sắp cười, phúc hậu làm sao? Bộ ngực trần,
tuy không còn vạm vỡ như xưa, nhưng vẫn vống lên từng múi. Bất giác bà lại vuốt
lên gồ ngực mình teo tóp, thở dài đánh sượt. Bà học theo nhiều sách, uống nhiều
hảo dược hồi xuân, nhưng khổ nỗi, cơ địa nhỏ nhắn, dây dây, vẫn mỏi mòn cùng năm
tháng. Tuy nhiên, bà vẫn vững dạ, suốt cả thời xuân sắc, ông chỉ biết có bà, lẽ
nào tuổi này bỗng dưng ông đổ đốn được. Thôi thì cứ để ông ấy tham gia công tác
lãnh đạo địa phương, Đảng quản, kiểu gì chả phải gương mẫu, chứ hưu rồi, vô
sừng sẹo, dễ chép miệng lắm. Vậy nên bà nghe lời ông, dọn về bản ở. Ngôi nhà
ngoài phố, đã cho thuê hai tầng làm shop thời trang, giờ để họ thuê tuốt, cho
lành. Toàn bọn sồn sồn, cởi cởi, hay thay, ngứa cả mắt, còn ông thì khi cầm ly
giả vờ uống nước; khi cầm tờ báo trễ tràng, kỳ thực mắt cứ dán vào những tấm
thân ưỡn ẹo, lượn lờ, kín kín, hở hở mụ hêt người.
Chẳng lẽ mấy đứa
con bà quen sống hiện đại, chúng nói đúng ư? Không thể nào trói được gió ư? Bà phải tìm cách, vừa đáp ứng được tâm nguyện
của ông, để ông vui, vừa giữ được ông, chi bằng cho thằng cháu Phúc con em trai
ông đi Ma-lai, bưng bê, kê quét vài ba năm. Nghiến răng, dăm chục bạc chứ mấy.
Còn ông phải về lại phố cùng bà, đi đâu cũng phải chở bà theo, thì dù có thích ai, ai thích cũng ngoại tình vào …mắt!
Không thể ngờ, cái kế hoạch hoàn hảo của bà chưa kịp
trưng ra, thì thấy ông đã nộp đơn xin từ nhiệm, cùng mọi văn bản bàn giao viết
sẵn, lý do, ông mắc bệnh hiểm nghèo, phải điều trị tích cực ở bệnh viện K. Hồi
mới biết, ông sợ lắm, nốc rượu suốt cho khuây. Đến khi bình tâm, sẵn sàng đón nó,
thì ông lại yêu đời hơn lúc nào hết. Có gì đâu mà sợ. Hành trình của ai chả thế,
đều trở về cát bụi đó thôi.
Ông lập một kế hoạch tối ưu, nêu nguyện vọng được an
nghỉ nhân đạo, nhờ chuyên môn y tế can thiệp, khi có triệu chứng không thể cứu
vãn thì tuyệt nhiên không kéo dài sự đau đớn trong ông nữa. Thương ông, bà gật đầu,
nhưng nước mắt cứ dào ra ầng ậc. Vào giây phút tỉnh táo nhất, giữa hai cơn đau,
ông bình thản bảo bà lấy bên dưới bát hương kê góc nhà sàn cổ kính một mảnh giấy
đã ố vàng. Đấy là di chúc của em trai ông. Dòng
họ Bạc từ xưa đến giờ nổi tiếng can trường và hiếu nghĩa, tôi vì nước mà lâm trọng
bệnh quái ác, sinh đứa nào, tật nguyền và chết yểu đứa ấy.. .Thề có trời đất anh Khùn hoàn toàn trong
sáng, không giai trên gái dưới. Vợ tôi hoàn toàn không hay biết gì. Phúc- Con
trai tôi đã ra đời như thế !
Ông mỉm cười, mãn nguyện nhìn mọi người chăm chú xem
thư, lâng lâng vào cõi vĩnh hằng!
Thoáng sững sờ, rồi tất cả oà lên, nức nở!
Vân Hồ- ngày
lập huyện - 24/9/2013
* Nghỉ
hưu theo nghị định 132/ 2007NĐ-CP
(Anh tren internet- chi minh hoa)
Vân Hồ- huyện
mới - 24/9/2013
Về kết cấu tập thơ gồm 8 thể loại thơ. Đó là: Thơ tự do 32
bài, thơ truyền thống 6 bài, lục bát 3 bài, thơ hai câu 2 bài,
tứ tuyệt 2 bài, tứ ngôn một bài, ngũ ngôn một bài. Qua bố cục
tỷ lệ về thể loại thơ chứng tỏ anh rất chú ý đến đổi mới
thơ. Đúng như Nguyễn Vũ Tiềm đã viết: "Lớp nhà thơ có thành
tựu từ thế kỷ trước như Hữu Thỉnh, Vũ Quần Phương, Bằng Việt,
Thanh Thảo, Thi Hoàng, Hoàng Hưng... có những bứt phá ngoạn
mục trong việc tự đổi mới thơ mình, vẫn đang đồng hành cùng
lớp trẻ ở thế hệ mới.
