Thắp nén tâm hương viếng cây gạo mồ côi

                                     

   Bao giờ đom đóm bay ra
 Hoa gạo rụng xuống thì tra hạt vừng
Quê tôi cũng có cây gạo đại thụ ở Đình Đông khoảng 500 tuổi, ( Nay cụ tịch rồi vì quá già). Cụ từng là niềm tự hào của bao thế hệ  thanh thiếu niên làng quê tôi, sừng sững uy nghi, xa dăm bẩy cây số vẫn nhìn thấy ngọn. Cũng như nhà thơ Nguyễn Khắc Hào, tôi  từng vương vấn:
 Không nuôi sống ai mà thành hoa gạo


 ........
Rụng xuống rồi vẫn thắm đỏ như son
Có ai biết những ngày hoa gạo trút
Một khoảng trời trơ trụi nỗi cô đơn
 Còn nhiều người viết và viết rất hay về hoa gạo nữa, song với tôi, hôm nay khi đọc SR số tháng 4 này, bỗng giật mình Cây gạo mồ côi của cố thi hữu Trần Thanh Phúc. Anh đã ra đi ngày 22/3/2013, mà thay mặt các bạn văn, anh Ngô Quang Đức có bài thơ Trọn kiếp luân hồi rất khắc khoải, thành tâm viếng anh.
Mình chưa được gặp anh Phúc, cứ ngỡ anh ở SM vì theo danh sách, anh là hội viên chi hội Sông Mã.Thôi đành vậy!Xin thắp nén tâm hương tưởng nhớ anh!và xin trân trọng giới thiệu bài thơ cuối cùng của anh:
  Cây gạo mồ côi
Tháng 3 hoa gạo nở                         Những lá thư của em
Dọc hai bên bờ sông                        Từ giảng đường Đại học
Từng chùm như lửa cháy                  Đã tiếp sức cho tôi
Trên trời cao mênh mông                  Những đêm truy kích giặc

Nhớ thủa còn thơ ấu                         Em hẹn ngày chiến thắng
Em cứ thích theo tôi                          Cùng về bến sông xưa
Đi nhặt hoa gạo rụng                         Tháng 3 hoa gạo nở
Xâu từng chùm đỏ tươi                     Đẹp như là giấc mơ

Em công chúa con Vua                     Son phấn nơi thành phố
Kén tôi làm Hoàng tử                       Đã cướp mất em rồi
Vương miện đỏ trên đầu                   Tôi ra bờ Sông Mã
Ôm tôi cười nắc nẻ                           Thương cây gạo mồ côi

Tôi đi vào bộ đội                              Em ơi hãy trở về
Đánh giặc tận bên Lào                      Dù giầu sang đài các

Em được vào Đại học                       Hay tả tơi thân xác
Thật vui mừng xiết bao                      Anh vẫn đợi vẫn chờ
                                                                Tháng 10/2012

Bế mạc hội trại

Thế là đã qua một tuần dã ngoại về báo cáo tác phẩm, mình không nghĩ làcác bác ấy còn dồi dào sức sáng tạo thế. Ngoài số anh chị em trẻ thì đã đành!
Về nhạc. Nhạc sĩ nào cũng hoàn thiện được tác phẩm mới, cho học sinh trường nghệ thuật trình làng ngay. Hay!
Về hoạ: Mới là các phác thảo, mình chưa đọc được hồn. Chắc còn phải tiếp cận nhiều thì mới có được khả năng đọc hội hoạ.
Về ảnh: Xuân Trường ( Chi hội trưởng) rất ấn tượng với thông reo gọi hè , đúng là thấy nó reo thật, lại thấy cả ông mặt trời tí tẹo ẩn trong kẽ lá, có lẽ Về bản cũng gây được thiện cảm. Mình đùa: Ba bà đi chợ đồng xa, vừa đi vừa...để thằng cha nó ngắm L...mình !
             Cảnh Đợi Xuân Hải ghi cũng thấy cái bùi ngùi của cảnh chợ trưa vắng khách, ba con thuyền gối bãi, nhưng mưu sinh trên sông Đà, thì ngược lại, thấy có cả tĩnh lẫn động. Con thuyền rẽ sóng rất khí phách hai bên bờ trù phú xanh tươi
              Điêu Chính Tới ấn tượng với mưu sinh (2 kiểu). Mình bình bán vớ vẩn mà lại có người khen mới bỏ mẹ. Rằng Xem ra mấy ông ngư phủ này thật nhàn hạ: Thủng thẳng chèo, chài lưới trễ tràng buông. Áy cái sự nhàn này mới làm ông vật vã đấy, hãy nhìn cái tay ông để trên vầng trán suy tư xem!
              Xuân Đức đặc tả cây thông cổ thụ, ống kính hướng lên trời. Cái vỏ xù xì, nứt nẻ rất can trường, rất Nguyễn Công Trứ: Kiếp sau xin chứ làm người, làm cây thông đứng giữa trời mà reo
               Mình đặc biệt thích bức Nuôi cá tầm của bác Cao Thành, bởi nó hợp với tâm trạng bâng khuâng khi nghĩ về thân phận nghệ sỹ, vòng vo mãi chẳng dám nói thực lòng chỉ bởi mỗi bài vài ba trăn nhuận bút. Bức ảnh đẹp ở chỗ, ánh tà dương rọi vào, làm sáng lên mấy lồng cá no đủ trong hồ nước mênh mang, thanh bình. Mình xin luôn để cho vào minh hoạ cho bài  thơ Hồ bâng khuâng tặng Hoàng Thu Thuỷ. Chiều mang tặng Thuỷ, thơ rất nghề và ảnh rất xinh. Ôi! người đẹp khen rồi, chả biết thực lòng hay nịnh thối. Riêng ảnh xinh, mình nghĩ là câu đánh giá rất công bằng!

Giữa sóng

Khi đi tham quan khu du lịch sinh thái Hồ Suối Chiếu ở xã Mường Thải huyện Phù Yên, nảy ra được tứ thơ khao khát tự do của con cá tầm nuôi lồng, trong khung cảnh non nước mênh mang, bình yên,  khi mình liên tưởng đến Hoàng Thu Thuỷ đang tự do vùng vẫy đầy khó nhọc. Viết và nói với Thuỷ vài điều....
 Thuỷ có tập Giữa Sóng, mỏng ( 40 bài,68 trang) nhưng già dặn mọi nhẽ đời, được nhà thơ Mai Liễu xăng hái viết lời tựa, nhưng Thuỷ quên không đưa vào.! Dưới đây là bài thơ mà đầu đề lấy  cho cả tập. NXB Văn hoá dân tộc xuất bản năm 2010

                          Giữa sóng
               Khúc sông tôi đã vượt qua
               Dập dềnh sóng to sóng nhỏ
               Tay chèo vững vàng hăm hở
               Đưa thuyền tôi tiến đi xa

               Khúc sông tôi phải vượt qua
               Giờ
               Mình tôi đơn lẻ
               Mái chèo trong tay tôi lặng lẽ
               Nước sông sao đặc quá chừng

              Nhộn nhịp rất nhiều người dưng
               Mình tôi giữ thuyền giữa sóng
                                      Sơn La 2002
Mãi sau tôi mới biết, đó là năm Thuỷ mất người thân yêu nhất, cứng cỏi giữ thuyền giữa sóng mãi đến giờ!
Rất đáng yêu!

HỒ BÂNG KHUÂNG

 Thân yêu tặng thi nhân Hoàng Thu Thuỷ

            



Lăn tăn

                        Suối Chiếu* chau mày

          Nghiêng trời xuân bóng mây bay lững lờ

                              Cá tầm quậy cũi ngẩn ngơ

           Phải chi

                          Giữa sóng**

                                          người thơ vẫy vùng!

                                                                                                                                           17/4/2013

                    

                                                      *   Địa danh du lịch sinh thái ở  huyện Phù Yên, Sơn La

                                                      **  Tên tập thơ của thi nhân

VỀ MỘT TẤM BIA ĐÁ ( tiếp)

 Chú thích bức ảnh trên:

 Cùng nhạc sĩ Xuân Dũng bên tấm bia chưa đặt đúng chỗ.

       Xuân Dũng là tác giả của Hoa núi, của Tình sơn nữ Sông Đà và gần đây là Lỗi hẹn Mộc Châu…, những bài hát vang vọng suốt một vùng sông nước mênh mang dọc dài trên hồ nước Sông Đà…,  mà tôi được nghe, khi thì từ cái cátxet cũ kỹ, âm rè kèn kẹt,  khi thì từ đám đông say mê nhảy múa tùm lum  thi thoảng còn sai lời sai nhạc. Dù sao thì vẫn thấy sướng cực. Ước gì, văn mình cũng được người ta hâm mộ thế./.

VỀ MỘT TẤM BIA ĐÁ

         Trung tâm văn hoá thể thao huyện còn lưu giữ ( ở ngoài sân ) bia Đá Phổ tìm thấy tại bản Đá Phổ xã Bắc Phong Văn bia là bút tích của vua Lê Thái Tổ tạc vào đá năm 1434 (?)

              Năm 1983 văn bia được Viện Hán Nôm dịch, Bảo tàng Sơn La kết hợp với Phòng TTVH Phù Yên bóc từ nguyên khối đá tảng chuyển về lưu giữ ở huyện trước khi ngập nước thành hồ Sông Đà

Dịch âm

Đá tảng khen ai khéo đặt làm

Giặng sông loạn thạch kế khung nham

Tiêu tương lứa thứa mầu phơi bạc

Bích thuỷ bóc lần vẻ tao lam

Khai thác xưa kia đã thánh trí

Vu chính sau đó chẳng dung phàm

Diệu an muôn vững định bàn thạch

Hiền dị đâu là kịp bảo nam

Mậu tý niên… trong đông ………bút

 

         Sau đây là lời bình chú của tôi ( Nguyễn Song Hào) về văn bản của cuốn lịch sử huyện Phù Yên ( Lưu hành nội bộ- Dùng trong nhà trường) do Phòng VHTT Phù Yên cho mượn và đã lấy lại tôi chưa kịp chụp, chỉ ghi lại như trên

      1/- Trước hết năm 1434  là năm Giáp Dần  chứ không phải là năm Mậu Tý như bản dịch.

      2/ Năm Mậu Tý như bản dịch ghi phải là năm 1468. Mà năm đó thì đức Lê Thái Tổ đã băng hà được tới 35 năm rồi.

       Như vậy tài liệu có sai sót không thể có chuyện Lê Thái Tổ đề thơ ở  bia bản Đá Phổ năm Mậu Tý

          Suy nghĩ của tôi, rất có thể bản dịch sai chữ Mậu, lẽ ra là chữ Nhâm .Vì năm Nhâm Tý 1432. là năm theo ĐVSKTT thì đức Lê Thái Tổ đi tiễu phạt Đèo Cát Hãn và  cũng có đề thơ ở xã Hào Tráng huyện Đà Bắc, tỉnh Hoà Bình. Tấm bia bản Đá Phổ cũng được ngài lau đá đề thơ và được khắc cùng thời gian !

          Mong các bậc cao nhân và Hội Lịch sử Sơn La cho ý kiến xác đáng để các thế hệ sau, đặc biệt là con em Phù Yên không bị nhầm lẫn

        Còn về dịch nghĩa, cá nhân tôi thấy cứ để bản dịch âm cho mọi người tìm hiểu, cảm nhận còn hay hơn là tin vào bản dịch nghĩa, do vậy tôi không đưa vào./.

                                               Chào các bác !

Photo: Xuân Trường

LỐI TA ĐI

                  Thân yêu tặng anh Đ.H.X

                                   Hạ về rồi xuống mó nóng làm chi ?

                                   Bốn bánh xe dùng dằng đường đất ướt

                                   Dáng văn nhân chập chờn leo dốc ngược

                                   Chiếc dây thừng

                                                             lầm lụi

                                                                        dắt xe đi !

                                    Gió đồi cam lao xao xanh tiếng ve

                                    Tha thiết gọi dẫu chưa thành nỗi nhớ

                                    Hồ Suối Chiếu đong đưa cá tầm lồng hớn hở

                                     Dịu ngọt mắt em.

                                                      Thôi! Dứt áo.

                                                                          Ta về !

                                                     

                                                          

                                                                             Phù Yên 17/4/2013